Koliko daleko su otišli Sinkleirovi "Gumičari"?

Gumičar je mrtav, živeo gumičar!

Ko nije video psihodelične štrafte od kojih se dobija epi napad pre Pokemona, taj se nije uzbudio od prvih zvukova i boja. Kvalitet nacrtane slike dok se učitava igrica, prvi kakav takav govor iz mašine, prve jednostavne melodije, prvi prekicani bejzik listinzi …

Nije baš sve ružičasto. Bubuljičavi tinejdžer se se moli da se traka u kaseti nije zarozala ili razmagnetisala pored zvučnika, da je azimut dobro podešen, da su je pirati dobro “odštitili” (nema zaštite kao Lenslok - šta su sve ljudi morali da rade da bi slobodno bauljali svemirom u žičanim modelima prvog elitea) …

Originalni “gumičar” Spectrum 48k, nije prvo čedo Ser Sinkleira, ali jeste kompjuter koji se u početku brže i masovnije širio po domovima Evrope od legendarnog takmaca Commodore 64-a. Razlog je bila niža cena, upotrebljivost bilo kog kasetofona/vokmena, niža cena ali i limit u istočnoj Evropi za uvoz od 48k koji je dugo postojao (SFRJ/Varšavski pakt). Originalni Spectrum nije bio ništa posebno - naprotiv imao je nesrećnu “koliziju sprajtova”, očajan biper za zvuk (kvaliteta “PC Speaker-a” :-), nestandardne portove i samo popularan, lak za programiranje i relativno brz Zilog Z80 CPU na beše 3Mhz (CBM64 je imao 6502 na 1Mhz ali su ga “Amigaški” vadili zvučni i grafički “čipovi”).

Duhovni naslednik je bio Spectrum 128k koji je otklonio glavne zamerke osnovnog modela, i iako je imao više “true 128k” naslova od Commodorea 128, nije dovoljno dugo živeo dok Sinclair nije kupio Amstrad, koji je minimalno unapredio iste i spustio cenu. Ali tada su već vladale Amige i Atariji i svetu 8-bitnih računara je istekao rok.

Duhovnim naslednikom se smatrao "SinclairQL (mikrodrajvovi, Spectrum+ tastatura, SuperBASIC) iako je bio prvi multitasking i 68k kompjuter na svetu. Ali zbog dosta bagova i nerazvijene softverske baze QL je bio više usud nego kvantni skok. U nekoj kasnijoj borbi se smatralo da su vlasnici C64 prešli (logično) na Amige, a “gumičari” ne čak ni na Atari nego na za to vreme kante sa MS-DOS-om, Windowsom 2 i 3.x, PC Speakerom i Hercules/CGA grafikom (sličnosti u zvuku, grafici, sado-mazohizmu :slight_smile:

Vrhunski Sinclair model je bio Spectrum 128k iz 1985 sa 128k memorije, trokanalnim zvučnim čipom. midijem, pravim RS-232 serijskim portom, RGB portom za monitore i unapređenim bejzikom (ali Sinclair BASIC a ne SuperBasic sa QL-a). Tastatura prvi put ima i numerički blok.

Amstrad je izdao + modele sa svojim “Amstrad CPC” izgledom od kojih se izdvaja ZX Spectrum +3 model koji ima i 3" flopi disk (ne 3,5" nego 3" Amstrad standard). To je izuzetan napredak posle godina provedenih sa flopijem i mikrodrajvom.

https://www.youtube.com/watch?v=jdwT5H8eWNY

Međutim, Istočna Evropa je nastavila sa “unapređenim klonovima” jer Sinkleir ploču nije bilo teško kopirati. Koristeći unapređeni a kompatibilni 32-bitni Zilogov procesor kompatibilan sa starim Z80, omogućeno je adresiranje 1MB RAM ali je omogućeno i korišćenje PC AT tastatura, hard diskova i drugih standardnih komponenti. Detaljne specifikacije su ovde a siže je:

Kay 1024 was a Russian clone of the ZX Spectrum[/URL] that was produced in 1998. It was made by the NEMO company and had 1024 KB of RAM and was a rival of[URL=‘https://en.wikipedia.org/wiki/Scorpion_(computer)’]Scorpion ZS 256. It had a slightly lower price. It had a controller for PC keyboard and HDD but not for floppy disks, although it was available as an extension card. It was very easy to connect General Sound, with turbo mode at 10 MHz.

Takođe se izdvajaju

[SIZE=4]AZX-Monstrum na čak 40Mhz[/SIZE]
An open project to build a ZX Spectrum compatible computer. The CPU is Zilog Z380[/URL] (a [URL=‘https://en.wikipedia.org/wiki/32-bit’]32-bit[/URL] version of the Z80, capable of running at 40 MHz), it has its own graphic adapter, AT-keyboard, own BIOS and extended BASIC-ROM, and [URL=‘https://en.wikipedia.org/wiki/RAM’]RAM expandable up to 4GB linear. The computer is supposed to be almost 100% compatible. Standard devices of are HDD-controller, DMA vs IRQ controller, ROM-Task Switching and more. So far only the HDD-controller is produced but the rest exists as drawings. All the plans are freely available.

[SIZE=4]Profi sa visokom rezolucijom[/SIZE]
A Soviet ZX Spectrum clone developed in 1991, in Moscow by Kondor and Kramis.

It has Z80 at 7 MHz, up to 1024 KB RAM, 64 KB ROM, Centronics, AY8910[/URL] sound chip, [URL=‘https://en.wikipedia.org/wiki/Beta_128’]Beta 128[/URL] disc interface, [URL=‘https://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_Drive_Electronics’]IDE interface, and 512x240 multi-colour (i.e. two possible colours per 8×1 block) graphics mode for CP/M.

Users liked to plug in two 8-bit DACs to play 4-channel modules of Scream Tracker.

It was possible to run CP/M and a graphics mode with 512x240 pixels was added to be able to run 80 characters per row. It has both parallel and serial ports, sound processor and the possibility to use an IBM keyboard. In later issues it also had a hard disk interface and turbo mode.

Da “Klonovi” nisu samo PC izum, možete videti ovde

Za emulaciju na Linuxu, WIndowsu i svemu i svačemu se preporučuje FUSE[/URL] koji može da emulira i mnoge ove “steroidne klonove” dok se Amigistima preporučuje [URL=‘http://www.lasernet.plus.com/asp.html’]ASP napisan u asambleru.

https://www.youtube.com/watch?v=alvUkQaW2Gc

https://www.youtube.com/watch?v=5n4IXxjLkzA

Takođe, poseban projekat je “Sem Kupe” koji je bio “mokri san svih gumičara” - kvalitetna tastatura, brži procesor, 256K RAM-a do 4GB, standardni port za flopi, 4 moda za grafiku uključujući i 512x192, RGB izlaz, hardverski sat, MIDI i Stereo zvuk. I bio je nažalost neuspeh jer se pojavio kasno (1989) da “spase stvar”.

https://www.youtube.com/watch?v=Aa5RHjPR4bM

Slobodni emulator za Linux, AmigaOS itd. je “SimCoupe”

https://www.youtube.com/watch?v=QzW5itZlJEw

Sledeći članak će biti posvećen “Sinkleirovim tajnim oružijima” i pokušaju zvanom “kvantni skok” - Sinkleirovo viđenje poslovne mašine za 1984-u aka SinclairQL

I naravno kao i obično, preporučeni emulator “gumičara” je:

Turbo dopuna:
Spectrumi se još uvek prave i prodaju kao Wireless tastaura sa Spectum emulatorom

https://www.youtube.com/watch?v=nlddLQ_uA6c

Naravno, napredni FPGA računari koji emuliraju Amigu i Atari, sa lakoćom
emuliraju i ZX Spectrum (primer Mist)

Postoji i posebno unapređeni emulator Spec256 koji se nažalost više ne razvija.

https://www.youtube.com/watch?v=xGN59bA1n3M

A malo totalnog “rispekta” za gumičarske dane,

I imaju i demo (demoscenerski fejk) u kome “guraju” Windows

https://www.youtube.com/watch?v=AyVrai7cYLI

Demoscenerski pristup “ekranima za učitavanje Spektruma”

https://www.youtube.com/watch?v=5y2c6eZ7wb0

I old skul ozbiljna reklama za Sinklairov “narodni flopi disk” Mikrodrajv
Kakav je nekada bio marketing

https://www.youtube.com/watch?v=P7hvrbgtacY